کار انسان، نتیجه تأثیر متغیرهای گوناگون روانی و محیطی است. عوامل روان‌شناختی مانند شخصیت، انگیزش، نگرش، هوش، و تفاوت‌های فردی، در کنار شرایط فیزیکی محیط کار، نقش مهمی در کیفیت عملکرد شغلی دارند. هنگامی که این شرایط نامطلوب باشند، تنش و فشار روانی ایجاد می‌کنند که می‌تواند پیامدهای عمیقی بر سلامت روان و جسم افراد بگذارد. از جمله عوامل استرس‌زا در محیط کار می‌توان به مواردی مانند درآمد پایین، فشار کاری بیش از حد، نبود امنیت شغلی، ارتباطات ناسالم با همکاران و مدیران، بی‌توجهی به تخصص کارکنان، فقدان حمایت سازمانی، و کارهای تکراری و بی‌انگیزه اشاره کرد. این تنش‌ها در طول زمان، نه‌تنها موجب کاهش بهره‌وری و افزایش خطاها می‌شوند، بلکه مستقیماً بر کیفیت زندگی افراد تأثیر منفی می‌گذارند.

 نقش مدیران در مدیریت تنش‌های روانی: مدیران باید بدانند که سلامت روانی کارکنان، فقط یک ضرورت اخلاقی نیست بلکه برای حفظ بهره‌وری و پیشگیری از حوادث نیز حیاتی است. تنش‌های شغلیِ کنترل‌نشده، هزینه‌های انسانی و اقتصادی زیادی به همراه دارد و می‌تواند محیط کاری را مسموم و آسیب‌زا کند.

تنش‌های خاص در شغل حراست: شغل حراست به‌سبب ماهیت حساس، محرمانه و پرتنش آن، بیش از دیگر مشاغل در معرض آسیب‌های روانی قرار دارد. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از: برخورد مداوم با ناهنجاری‌ها، رؤیت و شنیدن مکرر تخلّفات و اخبار منفی، در بلندمدت روح و روان کارکنان را خسته و فرسوده می‌کند.

 تأثیر منفی بر روابط انسانی: گاهی کارشناسان حراست ناگزیر به اعمال محدودیت یا برخورد با افرادی هستند که از دوستان یا آشنایانشان هستند، و این مسئله باعث سردی یا حتی قطع روابط می‌شود.

احساس افسردگی و سرخوردگی: زمانی که با افراد خاطی برخورد نمی‌شود یا حتی ارتقا می‌گیرند، کارکنان حراست احساس بی‌عدالتی و بی‌توجهی می‌کنند که بر انگیزه و سلامت روانی آنان تأثیر منفی دارد.

احساس تبعیض سازمانی: مقایسه شرایط شغلی، مزایا، و جایگاه حراست با دیگر بخش‌های سازمان، گاه حس بی‌ارزشی و نادیده‌انگاشته‌شدن را در میان کارکنان ایجاد می‌کند.

انتقال استرس به خانواده: فشارهای کاری در حراست اغلب به محیط خانواده نیز کشیده می‌شود و می‌تواند منجر به کاهش کیفیت روابط خانوادگی گردد.

 افزایش پرخاشگری: تعامل دائمی با افراد متخلف یا پرخاشگر، به‌ویژه در موقعیت‌های تنش‌زا، می‌تواند منجر به تضعیف روحیه، تندخویی یا واکنش‌های عصبی در خود کارکنان شود.

راهکارهای مقابله با آسیب‌های روحی و روانی با تأکید بر منابع دینی

۱. نماز و قرائت، تدبر در قرآن: نماز اول وقت و با حضور قلب، روح انسان را جلا می‌دهد، آرامش می‌بخشد و ارتباط او را با قدرت لایزال الهی برقرار می‌سازد. تلاوت روزانه و اندیشیدن در معارف آن، انسان را از افسردگی، سردرگمی و لغزش‌های روحی دور می‌کند.

2. تقویت روحیه تکلیف‌مداری: عمل به وظیفه با نیت الهی، بدون وابستگی به نتیجه، انسان را در مسیر بندگی استوار نگه می‌دارد. کارکنان حراست باید مأمور به وظیفه باشند، نه نتیجه.

3. ورزش، تغذیه و تفریحات سالم: ورزش، تغذیه مناسب و تفریح سالم، از مهم‌ترین ابزارهای پیشگیری از افسردگی، اضطراب و فشارهای روحی هستند. این عوامل موجب شادابی، نشاط و تقویت روحیه کاری می‌شوند.